MASAK yükümlüsü müsünüz?
Kimlerin yükümlü olduğu, MASAK uyumunun temel başlıkları ve resmî kaynaklar. Yükümlülüklerin kapsamı kuruluş türünüze ve faaliyet alanınıza göre değişir.
Kimler yükümlü?
5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler, sayılan kurum ve meslek gruplarını yükümlü kabul eder. Faaliyetiniz bu gruplardan biriyle örtüşüyorsa yükümlülükler sizin için de geçerli olabilir.
- Yetkili müesseseler (kambiyo mevzuatı kapsamında döviz alım satımı yapanlar)
- Kıymetli maden ve mücevher işletmeleri (kıymetli maden, taş ve mücevher alım satımı yapanlar ve aracıları)
- Bankalar
- Sermaye piyasası kurumları
- Sigorta ve emeklilik şirketleri
- Ödeme ve elektronik para kuruluşları
- Finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri
- Ticaret amacıyla taşınmaz alım satımıyla uğraşanlar ile bu işlemlere aracılık edenler
- Noterler
- Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler (SMMM ve YMM)
- MASAK: Yükümlülükler sayfası
- MASAK: Kıymetli maden ve mücevher sektörü ŞİB rehberi (PDF)
- MASAK: Sektör broşürleri
MASAK uyumunun temel başlıkları
Aşağıdaki başlıklar MASAK uyumunda sık karşılaşılan konulardır. Hangilerinin sizi hangi kapsamda bağladığı kuruluş türünüze ve faaliyet alanınıza göre değişir. Tüm sektörler aynı yükümlülüklere tabi değildir; sektöre özel düzenlemeler ve rehberler bulunabilir.
- Müşterinin tanınması. İşlemden önce kimlik tespiti ve bilgilerin doğrulanması.
- Şüpheli işlem bildirimi. Şüphe oluşturan işlemlerin mevzuatta öngörülen usul ve sürede MASAK'a bildirilmesi.
- Devamlı bilgi verme. Mevzuatın istediği bilgilerin düzenli olarak iletilmesi.
- Saklama ve ibraz. Belge ve kayıtların yasal süre saklanması, istendiğinde yetkililere sunulması.
- Risk yönetimi, izleme ve kontrol. Müşteri ve işlem risklerinin kuruluşun kendi risk yaklaşımına göre değerlendirilmesi ve izlenmesi.
- Eğitim. Çalışanlara yönelik düzenli uyum eğitimi.
- İç denetim. Uyum faaliyetlerinin bağımsız biçimde gözden geçirilmesi.
- Uyum programı ve uyum görevlisi. Kurumsal politika ve prosedürlerin yazılı hale getirilmesi, bir uyum görevlisinin atanması.
Saklama ve ibraz
5549 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre yükümlüler; belgeleri düzenleme tarihinden, defter ve kayıtları son kayıt tarihinden, kimlik tespitine ilişkin belgeleri ise son işlem tarihinden itibaren sekiz yıl süreyle muhafaza etmek ve istenmesi halinde yetkililere ibraz etmekle yükümlüdür (kaynak: MASAK ŞİB rehberleri). Sürenin başlangıcı belge türüne göre değişir. Kişisel verilerin saklama ve imha süreleri ise ayrıca KVKK kapsamında değerlendirilir.
Yükümlülüklere aykırılığın sonuçları
MASAK yükümlülüklerine aykırılıklar, ihlalin niteliğine göre idari veya adli yaptırımlara yol açabilir. Yükümlülüklerin kapsamı ve yaptırımlar kuruluş türüne göre değişebilir. Ayrıntılar için 5549 sayılı Kanun'un ilgili maddelerine ve MASAK'ın güncel yayınlarına bakın.
Regnoya hangi başlıklara destek olur?
| Başlık | Regnoya'nın desteği |
|---|---|
| Müşterinin tanınması | Müşteri adını ulusal ve uluslararası yaptırım kaynaklarında, Regnoya PEP Veritabanı'nda ve olumsuz medya kaynaklarında tarar; sonucu benzerlik skoruyla gösterir. Kimlik tespiti ve doğrulama yükümlünün sorumluluğundadır. |
| Şüpheli işlem bildirimi | Kural bazlı işlem izleme uyarı üretir; vaka yönetimi ve ŞİB taslağı hazırlama (PDF ve XML) inceleme ve onay sürecini destekler. MASAK'a resmî iletim yükümlü kuruluşça yapılır. |
| Saklama ve ibraz | Tarama, karar ve kullanıcı bilgilerini izlenebilir denetim kayıtlarında tutar; tarama sonuçları PDF rapor olarak alınabilir. |
| Risk yönetimi, izleme ve kontrol | İzleme listesindeki müşterileri yeniden tarar; eşleşme değerlendirmelerini ve kararları kayıt altına alır. |
| Eğitim, iç denetim, uyum programı | Bu başlıklar kuruluşun kendi süreçleridir. Regnoya bunların yerine geçmez; ücretsiz uyum kontrol listesi ve uyum testi farkındalık için kullanılabilir. |